1. Vergi Yargılamasının Hukuki Niteliği
Vergi yargılaması, vergi idaresi tarafından tesis edilen idari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargısal denetimini amaçlayan, idari yargı içinde yer alan özel bir yargılama alanıdır. Bu yargılama türü, kamu gücüne dayalı olarak tek taraflı tesis edilen vergi işlemlerinin mükellef hakları bakımından denetlenmesini sağlayarak hukuk devleti ilkesinin hayata geçirilmesine hizmet eder.
Vergi yargılaması, genel idari yargılamaya tabi olmakla birlikte; kendine özgü dava türleri, süreler ve ispat kuralları nedeniyle özel nitelik taşır. Bu yönüyle vergi uyuşmazlıklarının çözümünde hem maddi vergi hukukunun hem de usul hukukunun birlikte değerlendirilmesini zorunlu kılar.
1.1. Vergi Davalarının Kapsamı
Vergi davaları; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklere ilişkin olarak vergi idaresi tarafından tesis edilen tarh, ceza, tahakkuk ve tahsil işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkları kapsar. Bu kapsamda, vergi aslına, vergi cezalarına, gecikme faizi ve gecikme zammına ilişkin işlemler vergi yargısının denetimine tabidir.
Ayrıca, vergi idaresinin işlem tesis etmemesi veya talebi zımnen reddetmesi gibi durumlar da, koşulları oluştuğu takdirde vergi davasına konu edilebilmektedir. Vergi yargısında esas olan, idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesidir.
1.2. Vergi Yargısında Görev ve Yetki
Vergi uyuşmazlıklarında görevli mahkeme, kural olarak vergi mahkemeleridir. Vergi mahkemeleri; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunlara ilişkin cezalar hakkında açılan davalara ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakar.
Vergi davalarında yetkili mahkeme ise, genel kural olarak dava konusu vergi işlemini tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesi esas alınarak belirlenir
1.3. Vergi Davasının Tarafları
Vergi uyuşmazlıklarında görevli mahkeme, kural olarak vergi mahkemeleridir. Vergi mahkemeleri; vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunlara ilişkin cezalar hakkında açılan davalara ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakar.
Vergi davalarında yetkili mahkeme ise, genel kural olarak dava konusu vergi işlemini tesis eden idarenin bulunduğu yer mahkemesi esas alınarak belirlenir
